٣٠ خووی ئاسانی خۆپاراستن بۆ جەستە و مێشکێکی تەندروست و بەهێز
خۆپاراستن (Self-Care) واتە چاودێریکردنی جەستە و مێشکی خۆت. خۆپاراستن بریتییە لە هەموو کارێک کە دەتوانیت بۆ پاراستن و زیادکردنی تەندروستی و خۆشحاڵی خۆت ئەنجامی بدەیت. ئەگەر سەرەتا چاودێری خۆت نەکەیت، ناتوانیت لە چاودێریکردنی خەڵکی تردا سەرکەوتوو بیت. خووەکانی خۆپاراستن بریتین لە هەموو ئەو خووانەی کە هەستی باشیان پێدەکەی و وات لێدەکەن هەست بکەیت کەسێکی تایبەتیت. خۆپاراستن پێداویستی جەستە و ڕۆحیت دابین دەکات، خۆشحاڵیت زیاد دەکات و کوالێتی ژیانت باشتر دەکات. بە خۆپاراستن وەبیر خۆت دەخەیتەوە کە وەک هەموو مرۆڤەکانی تر گرنگیت و پێویستە بیر لە خۆت بکەیتەوە. لە وتاری ئەمڕۆدا بڕیارمان وایە ٣٠ چالاکی ئاسان بۆ چاودێریکردنی خۆتان پێشنیاز بکەین کە یارمەتیدەرن لە باشترکردنی تەندروستی جەستەیی و دەروونیتان. تا کۆتایی وتارەکە لەگەڵمان بن.
ڕێگاکان بۆ چاودێریکردنی خۆت
هەندێک لە ڕاهێنانەکانی خوارەوە دەتوانیت هەموو ڕۆژێک ئەنجامیان بدەیت. هەندێکی تر کات و وزەی زۆر کەمت لێدەگرن. زۆربەی ڕاهێنانەکانی خوارەوە دەتوانیت لە ماوەی کەمتر لە ٥ خولەکدا ئەنجامیان بدەیت. دڵنیابە لە دروستکردنی ئەم خووانە لە خۆتدا.
١. هەناسە بدە
هەناسەی قووڵ لە ڕێگەی گواستنەوەی ئۆکسجین بۆ ماسولکەکان و مێشکەوە، سووڕانی خوێن زیاد دەکات. بەرزبوونەوەی ئاستی ئۆکسجین دەبێتە زیادبوونی تەندروستی ماسولکەکان، ئەندامەکان و شانەکانی جەستە. هەوڵ بدە زیاتر لە پێشتر هەناسەی قووڵ بدەیت. هەروەها دەتوانیت ڕاهێنانی هەناسەدان بۆ ئارامکردنەوە و کەمکردنەوەی ستڕێس ئەنجام بدەیت. هەر ئێستا کە سەرقاڵی خوێندنەوەی ئەم وتارەیت، هەناسەیەکی قووڵ بدە و بەم شێوەیە ئەم خووەی خۆپاراستنە لە خۆتدا بەهێز بکە.
٢. باش بخۆ
قەت بە هۆی ئەوەی سەرقاڵی یان حەز ناکەیت، لە خواردن دوور مەبە. جەستە وەک ماشێنێکە و خواردن وەک سووتەمەنییەتی. ئەوەی دەیخۆیت، ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر تەندروستی جەستە و مێشکت هەیە. بۆ زیادکردنی وزە و هێزی مێشکت، سەرچاوەکانی ئەسیدی چەوری ئۆمێگا ٣ بەکاربهێنە. سەرنجت بخە سەر خواردنی خواردەمەنییەکانی تەندروست، خۆراکدەر و کەپەکدار و لە خواردنی کەلوپەلی پرۆسێسکراو و شەکری پاڵێوراو خۆت بپارێزە. هەوڵ بدە تا ئەو ڕادەی بۆت دەکرێت لە دەرەوە خواردن نەخۆیت و خۆت لە ماڵەوە خواردنی تەندروست و خۆراکدەر دروست بکەیت. بەکارهێنانی کەلوپەلی شەکری و چەوری زۆر، کەم بکەوە. بە شێوەیەک پلان بڕێژە کە کاتی پێویستت بۆ خواردن هەبێت.
٣. جەستەت ئاودار ڕابگرە
هەمیشە و لە هەموو شوێنێک بیستوومانە کە پێویستە لە ڕۆژێکدا ٧ بۆ ٨ پەرداخ ئاو بخۆینەوە، بەڵام ئایا بەڕاستی هەموو ڕۆژێک بە ڕێژەی پێویست ئاو دەخۆینەوە؟ سەرنجڕاکێشە بزانیت کە ٥٠ بۆ ٦٥ لەسەدی جەستەی مرۆڤ لە ئاو پێکهاتووە. ئەم قەبارەیە لە هەندێک بەشی جەستەدا وەک مێشک، دڵ و سییەکان زیاتر لە ٧٠ لەسەدە. خواردنەوەی ئاو بە قەبارەی پێویست یەکێکە لە ئاسانترین کارەکان بۆ چاودێریکردنی خۆت. هەمیشە پەرداخێک ئاو لە تەنیشتت دابنێ تا هەر کاتێک تینووت بوو، بە ئاسانی تینووایەتیت بشکێنی.
٤. بە ڕێژەی پێویست بخەوە
خەوتنیش کاریگەری بەرچاوی لەسەر تەندروستی جەستە و ڕۆح هەیە. ئەگەر بە قەبارەی پێویست نەخەویت، تووشی نەخۆشی جیاواز دەبیت. لەگەڵ ئەوەشدا، ڕەفتارت دەگۆڕێت. خەوتنی لانیکەم ٧ بۆ ٨ کاتژمێر لە شەوادا بخە سەر لیستی یەکەم پێویستییەکانت. چەند ڕێکاری جیاواز هەیە کە یارمەتیت دەدەن خەوتنی کوالێتی باشت هەبێت. سەرەتا، دوو بۆ سێ کاتژمێر پێش خەوتن هیچ مەخۆ. ئەگەر گەدەت پڕ بێت، ناتوانیت خەوتنی باش بکەیت. هەروەها دیارە کە نابێت چەند کاتژمێرێک پێش خەوتن خواردنەوە و کەلوپەلی کافەئین دار بخۆیت.
هەوڵ بدە پلەی گەرمی ژووری خەوتن زۆر گەرم یان زۆر سارد نەکەیت. حەمامکردن کردن بە ئاوی گەرم دەتوانێت ڕێگایەکی باش بێت بۆ زیادکردنی کوالێتی خەوتن. خوێندنەوەی کتێب پێش خەوتن تاقی بکەوە. بەکارهێنانی هەندێک خواردنەوەی گیایی و خواردنەوەی تر دەتوانێت یارمەتیت بدات خێراتر خەوت لێبکەوێت. نزیکەی یەک کاتژمێر پێش خەوتن، کەرەستە ئەلیکترۆنییەکان لا ببە و لە بردنی مۆبایل، تابلێت و لەپتاپ بۆ ژووری خەوتنەکەت خۆت بپارێزە.
٥. سەردانی پزیشک بکە
هەموو نەخۆشییەکان نیشانەی ڕوونیان نییە. لەوانەیە تووشی نەخۆشییەک بیت، بەڵام هیچ نیشانەیەکت نەبێت. بۆ ئەوەی دڵنیابیت تەندروستیت هیچ کێشەیەکی نییە، بۆ پشکنین سەردانی پزیشک بکە. خراپترین کار کە دەتوانیت لە بەرامبەر خۆت ئەنجامی بدەیت ئەوەیە کە ئازاری خۆت پشت گوێ بخەیت و بۆ ناسین و چارەسەری نەخۆشییەکەت سەردانی پزیشک نەکەیت.
ئەگەر ماوەیەکە لە بەشێک لە جەستەتدا ئازار و ناڕەحەتی هەیە، بەڵام سەردانی پزیشکت پشت گوێ خستووە، ئێستا باشترین کاتە کە هەنگاو بنێیت بۆ چاودێریکردنی خۆت و بە خێراترین کات سەردانی پزیشک بکە. لەبیرت بێت کە زۆربەی نەخۆشییەکان ئەگەر خێرا بناسرێن، کۆنترۆڵ و چارەسەرکردنە.
٦. فێری سوپاسگوزاری ببە
بۆ ئەوەی بتوانین بەو شێوەیەی دڵمان دەیەوێت بژین، سەرەتا پێویستە ژیانی خۆمان خۆش بوێت. لێکۆڵینەوە جیاوازەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە سوپاسگوزاری کاریگەری ئەرێنی زۆری لەسەر تەندروستی دەروونی هەیە.
سوپاسگوزاری یەکێکە لە ئاسانترین و باشترین کارەکان کە دەتوانیت بۆ چاودێریکردنی خۆت ئەنجامی بدەیت. سوپاسگوزاری فێرت دەکات سەرنجت بخەیە سەر تایبەتمەندییە ئەرێنییەکانی ژیانت. ئەم بابەتە بیرت دەخاتەوە کە سەرەڕای هەموو سەختی و کێشەکانی ژیانت، هێشتا خاڵی ئەرێنی هەنە کە دەتوانیت بۆیان سوپاسگوزار بیت.
هەر ئێستا بیر لە چەند شتێکی جیاواز بکەوە کە بۆیان سوپاسگوزاری. هەر کاتێک سەختی و کێشەکان هێرشیان کرد و بیرت کرد کە گەیشتوونەتە سنوور، دەست بکە بە بیرکردنەوە لە خاڵە ئەرێنییەکانی ژیانتان. دڵنیابە کە شتی ئەرێنی زۆر دەدۆزیتەوە.
٧. تەواوکەر بەکاربهێنە
هەموومان بۆ پاراستنی تەندروستی جەستەمان پێویستمان بە بەکارهێنانی تەواوکەری جیاوازە. بەڵام پێش بەکارهێنانی تەواوکەرەکان دەبێت سەردانی پزیشک بکەیت بۆ ئەوەی دڵنیابیتەوە کە مەترسی لەسەر تەندروستیت نییە. لەبیرت بێت کە کەمی ڤیتامین و کانزاکان تووشی کێشەی زۆرت دەکات. بۆ نموونە ئەوانەی تووشی کەمی ڤیتامین B12ن، زیاتر لە خەڵکی تر تووشی نیگەرانی دەبن.
هەروەها ئەوانەی تووشی کەمی ڤیتامین Dن، تووشی سەرئێشە و سەرەگێژە، هەروەها هەوکردنی پەیتاپەیتا دەبن. ئەگەر نیشانەی تایبەت تەجرەبە دەکەیت، لەوانەیە تووشی کەمی ڤیتامین و کانزا بیت. سەرەتا پشکنین بدە. پاشان وەڵامی پشکنینەکە پیشانی پزیشک بدە تا ئەگەر پێویست بوو، تەواوکەرت بۆ بنووسێت.
٨. منداڵ، هاوسەر و خۆشەویستەکانت لە باوەش بگرە
سەرنجڕاکێشە بزانیت کە لە ئامێز گرتن دەبێتە هۆی زیادبوونی ئاستی ئۆکسیتۆسین یان هەمان هۆرمۆنی خۆشەویستی، بەرزبوونەوەی هۆرمۆنی سیرۆتۆنین (هۆرمۆنێک کە ڕەفتار باشتر دەکات و دەبێتە هۆی خۆشحاڵی)، بەهێزکردنی سیستمی بەرگری جەستە، زیادبوونی ڕێزلەخۆگرتن، دابەزینی پەستانی خوێن، هاوسەنگکردنی کۆئەندامی بەرگری جەستە و لەناوبردنی ئاڵۆزی. وەک دەبینیت لە باوەش گرتن سوودی فرەلایەنەی هەیە. تەنیا چەند چرکە باوەش پێداکردن دەتوانێت دۆخەکەت بگۆڕێت. بۆیە هەر ئێستا یەکێک لە خۆشەویستەکانت کە لە تەنیشتتە لە ئامێز بگرە.
٩. مەدیتەیشن بکە
دەتوانین مەدیتەیشن وەک یەکێک لە باشترین خووەکانی خۆپاراستن بناسین. ئەگەر تا ئێستا مەدیتەیشنت نەکردووە، زۆر نیگەران مەبە. دەتوانیت لە ئینتەرنێت ڤیدیۆی فێرکاری بدۆزیتەوە و بە ئاسانی مەدیتەیشن بکەیت.
١٠. وەرزش بکە
وەرزش کردن دەتوانێت هەموو وزە ئەرێنییەکان بەرەو لات ڕابکێشێت. وەرزش کردن یارمەتی کۆنترۆڵکردنی کێش دەدات. ئەنجامدانی ڕاهێنانی وەرزشی دەتوانێت ڕێگری لە زیادبوونی کێش بکات و یارمەتی پاراستنی کێش لە سنووری سروشتیدا بدات. دەتوانیت بە وەرزش کردن بەرامبەر نەخۆشی‌گەلی جیاواز وەک جەڵتە، سەندررۆمی میتابۆلیک، پەستانی خوێنی بەرز، شەکرەی جۆری ٢، خەمۆکی، زۆربەی جۆرەکانی شێرپەنجە، ئارتریت و... شەڕ بکەیت. وەرزش کردن لە باشترکردنی ڕەفتاریشدا سوودبەخشە. دوای ڕۆژێکی کاری ئاڵۆز و پڕ لە ستڕێس دەتوانیت بە وەرزش کردن حاڵی باش بە خۆت ببەخشیت. وەرزش کردنی بەردەوام دەتوانێت هێزی ماسولکەکان زیاد بکات و باشاری ئازار زیاد بکات. ئەگەر کێشەت لە خەوتندا هەیە، دەتوانیت بە وەرزش کردن خەوتنی باشتر تەجرەبە بکەیت.
١١. پیاسە بکە
پیاسە کردن لە نیوەڕۆی پاییزێکدا هەمان شتە کە دەتوانێت حاڵت بەباشی چاک بکاتەوە. لەبری ئەوەی هەمیشە بە ئۆتۆمبێل بڕۆیتە دەرەوە، تا دەتوانیت بە پێی خۆت بڕۆ سەر کار و شوێنە جیاوازەکان. پیاسە کردن لە زیادکردنی سووڕانی خوێندا زۆر کاریگەرە؛ بۆیە لە ئەنجامدانی دورر مەبە. تەنانەت ئەگەر کاتی زۆرت نییە، دەست لە بیانوو هێنان هەڵبگرە و چەند خولەکێک لە ڕۆژێکدا پیاسە بکە.
١٢. کات لەگەڵ ئەوانەی خۆشتدەوێن بەسەر ببە
بەسەربردنی کات لەگەڵ بنەماڵە و هاوڕێ نزیکەکان هەمان شتە کە دەتوانێت حاڵی باش بە جەستەت بگەیەنێت. لێکۆڵینەوەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە ئەوانەی پەیوەندی کۆمەڵایەتی زیاتر لەگەڵ خەڵکی تر دروست دەکەن، خۆشحاڵترن. بەڵام ئەگەر ناتوانیت بە شێوەی ڕووبەڕوو پەیوەندی لەگەڵ خەڵکی تر دروست بکەیت، پەیوەندی ڤیدیۆیی لەگەڵیاندا بکە و بە درێژایی لەگەڵ یەکتری کات بەسەر ببەن.
١٣. بڕۆ گەشت
گەشت کردن دەتوانێت ببێتە هۆی گۆڕانی حاڵ و هەوات. ئەوەیکە لە پلانی ڕۆژانەت دوور بکەویتەوە و هیچ پلانێکی تایبەتت نەبێت بۆ ئەنجامدان، هەستێکی زۆر باشت پێدەدات. دوای گەشت دەتوانیت بە هەستێکی باشتر و وزەی زیاتر لە پێشتر سەرقاڵی کارەکانت بیت.
١٤. چالاکییەکی خۆش بکە
کارێکی تر کە دەتوانیت بۆ چاودێریکردنی خۆت ئەنجامی بدەیت ئەوەیە کە سەرقاڵی چالاکییەکی خۆش و سەرنجڕاکێش بیت. حەز لە چ کارێک دەکەیت؟ شێوەکاری، دیزاین کردن یان کڕینی گوڵ؟ هەر کارێک کە بۆت خۆشە ئەنجامی بدە تا هەستی باش دەستبخەیت.
١٥. بە خۆت ڕابگە
لەوانەیە تۆش لە یوتیوب ڤیدیۆی زۆرت دیتووە کە تیایدا کەسانێک ڕۆژێکی تەواو بە چاودێریکردنی خۆیان (Selfcare) بەسەر دەبەن و لەو ڕۆژەدا حسێبی چاودێری خۆیان دەکەن. تۆش هەندێک ڕۆژ بە چاودێریکردنی خۆت ڕابگە. سەری مووەکانت قوڵە بکە، نینۆکەکانت چاک بکەوە و لاک بکە، ماسک لە ڕوخسارت دابنێ و هەر کارێکی تر کە حاڵت باش دەکات ئەنجامی بدە.
١٦. کات لە سروشتدا بەسەر ببە
ئارامییەکە لە سروشتدا هەیە لە کەم شوێنێکدا دەیبینین. لێکۆڵینەوە جیاوازەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە بەسەربردنی کات لە سروشتدا تایبەتمەندییە تەندروستییەکانی زۆری بۆ جەستە هەیە کە دەتوانین ئاماژە بکەین بۆ کەمکردنەوەی ئاستی هۆرمۆنی ستڕێس بە ناوی کۆرتیزۆل. لە ماڵ بڕۆ دەرەوە و خۆت بسپێرە باوەشی سروشت. بە پێیان بەسەر گیایەکاندا بڕۆ و بیر لە شتە ئەرێنییەکان بکەوە.
١٧. لە ڕەشبینی و کەسانی ڕەشبین دوور بکەوە
بە هیچ شێوەیەک پەیوەندی لەگەڵ کەسانی ڕەشبین دروست مەکە. ئەم کەسانە تەنیا وزەی نەرێنت پێدەدەن؛ بۆیە هاتوچۆ لەگەڵیان هیچ سوودێکی نییە. کاتێک پەیوەندی لەگەڵ کەسانی ڕەشبین دروست دەکەیت، لە ژیان ماندوو دەبیت و هیچ هیوایەک بۆت نامێنێت. بیر لە شتە نەرێنییەکان مەکەوە، لە پەیوەندیدا لەگەڵ کەسانی نەرێنی مەبە و تەنیا لەگەڵ ئەوانە کات بەسەر ببە کە پڕن لە وزەی ئەرێنی.
١٨. حەمام بکە
حەمام کردن بە ئاوی سارد لە هاوین و ئاوی گەرم لە زستان یەکێکە لە ڕێگاکانی خۆپاراستن کە دەتوانێت حاڵت بە شێوەیەکی بەرچاو باش بکاتەوە و هەستی سووکبوونت پێبدات. لە کۆتایی ڕۆژ کاتێک کارت تەواو بوو و گەڕایتەوە ماڵ، خۆت بشۆ تا ماندوویەتی لە جەستەت بچێتە دەرەوە.
١٩. بیر لە خۆت بکەوە
بیرکردنەوە لە خۆت دەتوانین وەک یەکێک لە خووەکانی خۆپاراستن بناسین. لە ڕۆژانەبوون دوور بکەوە و بیر لە ژیان، ڕەفتار و باوەڕەکانت بکەوە. سەرنج بدە سەر سەرکەوتن و شکستەکانت و بزانە چۆن دەتوانیت لە شکستەکانت وانە وەربگریت. خاڵە بەهێزەکانت بەهێزتر بکە و خەریکی چارەسەرکردنی خاڵە لاوازەکانت بە. ئەو شتانەی کە پێویستە لە خۆت و ژیانتدا بیانگۆڕیت دیاری بکە و بە گشتی زیاتر بیر لە خۆت بکەوە.
٢٠. داکوکی مێشکت بکە
دەست بکە بە فێربوونی لێهاتووییەکی نوێ. هەموومان پێویستە بە تەواوی توانای ناسینەوەی خۆمان بەکاربهێنین. فێربوون هەمان شتە کە وزە و هەستی سەرزیندووییمان پێدەدات. بەشداری لە پۆلێکی سەرهێڵ بکە، کتێب بخوێنەوە و گوێ لە پادکەستێکی نایاب بگرە.
٢١. یارمەتی خەڵکی تر بدە
یارمەتیدانی خەڵکی تر دۆخی زۆربەی خەڵک باش دەکات. بە یارمەتیدانی خەڵکی تر، دەبیتە هۆی خۆشحاڵیان و لە هەمان کاتدا دۆخی خۆت دەگۆڕێت. ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان نیشان دەدەن کە ئەوانەی خۆبەخش دەبن لە ئەنجامدانی کارە خێرخوازییەکان، تەندروستتر و خۆشحاڵترن.
٢٢. لەگەڵ پسپۆڕێک قسە لەسەر کێشەکانت بکە
خۆپاراستن تەنیا چاودێریکردنی جەستە ناگرێتەوە، بەڵکو چاودێریکردنی ڕۆح و دەروونیش دەگرێتەوە. هەموو شتێک لە خۆتدا ڕابگرە. ئەگەر ناتەوێت لەسەر سەختیەکانی ژیانت لەگەڵ ناسیاوەکانت قسە بکەیت، یارمەتی لە کەسێکی پسپۆڕ وەرگرە. ڕووبەندی خۆشحاڵی کە هەمیشە لە ڕووخسارتدایە لابە و بە ئاسوودەیی لەگەڵ ڕاوێژکارێک یان دەرونناسێکی شارەزا قسە و ڕاوێژ بکە. دڵنیابە بەم کارە بارێکی قورس لە سەرت لادەچێت.
٢٣. نەترسیخواز بە
لە خاڵی پارێزراوت بڕۆ دەرەوە، بوێر بە و خۆت بگۆڕە. ئەو کارە بکە کە هەمیشە لێی دەترسیت. لەوانەیە سەرەتا قورس بێت، بەڵام دڵنیابە کاتێک بە سەرکەوتوویی ئەنجامی دەدەیت، هەستێکی زۆر باش دەکەیت. متمانە بە خۆت هەبێت و دڵنیابە کە دەتوانیت بەسەر هەر کارێکدا زاڵ بیت.
٢٤. دەورووبەرت ڕێکبخە
لەمێژە گۆشەیەک لە ماڵ یان ژوورەکەت ئاڵۆز و تێکەڵە، بەڵام حەزت لە ڕێکخستنیدا نییە؟ ئێستا کە لە ڕێگای خۆپاراستندایت، باشترین کاتە بۆ چاودێریکردنی ئەم کارە. کاتێک لە ناجێگیری و پیسی دەورووبەرت ڕزگار دەبیت، مێشکت ئارام دەبێت و ستڕێست کەم دەبێتەوە. ئەمە هەمان شتە کە لە خۆپاراستندا بەدوایدا دەگەڕێین.
٢٥. لە داکۆکی ڕۆحت دوور مەبە
دۆخی ڕۆحیت چۆنە؟ دوایین جار کەنگێ کارێکی ئەرێنی بۆ باشترکردنی دۆخی ڕۆحیت ئەنجام داوە؟ لەوانەیە تەنانەت لەبیریشت نەبێت. هەوڵ بدە بە ئەنجامدانی ڕاهێنانی وەک یۆگا و مەدیتەیشن هەنگاوێکی ئەرێنی بنێ بۆ زیادکردنی تەندروستی ڕۆحی خۆت.
٢٦. داهێنەر بە
هەموومان پێویستە گەشە بکەین، داهێنانمان بەکاربهێنین و هەستەکانمان بە تەواوی ڕابگەیەنین.
داهێنان هەمان شتە کە دەتوانێت یارمەتیت بدات لە گەشە و پێشکەوتنی تاکەکەسی. بۆیە بگەڕێ بۆ ڕێگای جیاواز بۆ بەکارهێنانی داهێنانەکەت. بۆ نموونە بە شێوەیەکی داهێنەرانە وێنە بکێشەوە یان وێنەگری بکە.
٢٧. لەگەڵ خۆت ڕاست بە
خۆئاگایی یارمەتیت دەدات ژیانێکی خۆش، سەرکەوتوو و پڕ بەرهەمت هەبێت؛ بۆیە ڕۆڵێکی بەرچاوی لە خۆپاراستندا هەیە. گوێ لە دەنگی ناوەوەی خۆت بگرە. پێویستییەکانت بناسە. کاتێک ستڕێس و نیگەرانی زۆرت هەیە، زیاتر لە مەترسی نەخۆشی جیاوازدا دەبیت. بۆیە دڵنیابە هۆکارەکانی ستڕێس لە خۆتدا بناسی و خەریکی چارەسەرکردنیان بە.
٢٨. سنوورێکی تەندروست دابنێ
ڕێزلەخۆگرتن و متمانە بە خۆت بۆ هەبوونی ژیانێکی تەندروست و خۆش پێویستە. پێویستە لە ژیانتدا سنوورگەلێک دانابنێیت و بە هیچ شێوەیەک نەیانشکێنیت. پێویستە بزانیت چی قبووڵ دەکەیت و چی قبووڵ ناکەیت. پێویستە دیاری بکەیت کوێ لە ژیانتدا کێشەی هەیە و دۆخەکەی بۆت قورس کردووە. ئەگەر دڵت نایەوێت کارێک بکەیت، بە سادەیی لە ئەنجامدانی خۆت بپارێزە. بە هەمیشە "بەڵێ" کوتن دۆخەکە بۆ خۆت قورس مەکە و خۆت ئازار مەدە. ڕێز لە سنوورەکانی خۆت بگرە تا خەڵکی تریش ئەم کارە بکەن.
٢٩. مێشکت لادە
هەڵاتن لە ڕاستی نابێت ببێتە خووی هەمیشەیی، بەڵام هەندێک جار دەتوانیت بۆ چاودێریکردنی جەستە و ڕۆحت لە ڕاستی دوور بکەویتەوە و مێشکت لادەیت. لەبیرکردنی ڕاستی یارمەتیت دەدات لە گەڕاندنەوەی وزە. هەندێک کەس ئەوەندە سەرقاڵی کارکردنن کە کاتێک پشوودەدەن هەست بە تاوانباری دەکەن. ئەم کەسانە وا بیر دەکەنەوە کە دەبێت هەمیشە سەرقاڵی کارێکی سوودبەخش بن و نابێت زۆر پشوودەن. ئەم بیرکردنەوەیە کاریگەری خراپی لەسەر تەندروستی ڕۆحی هەیە. ئەگەر تۆش ئەم بیرکردنەوەت هەیە، بیرت بگۆڕە. بێ ئەوەی هەستی ناخۆشت هەبێت، بە قەبارەی پێویست پشوو بدە، فیلم ببینە، کتێب بخوێنەوە و بخەوە.
٣٠. لەگەڵ خۆت بە بەزەیی بە
لە بەرامبەری خەڵکی تر بەزەییت هەیە، بەڵام لەگەڵ خۆت بێ‌بەزەییترینیت و قەت رەحم بە خۆت ناکەیت؟ ئەم کارە یەکێکە لە خراپترین کارەکان کە دەتوانیت لە بەرامبەری خۆت ئەنجامی بدەیت. بەزەیی لەگەڵ خۆت یەکێکە لە شێوەکانی خۆپاراستن. لەگەڵ خۆت بەو ڕادەیەی لەگەڵ خەڵکی تر میهرەبانیت، بە بەزەیی و نەرم بە. لەبری ئەوەی هەمیشە ڕەخنە لە خۆت بگریت و شەرمەزار بیت، هەر کاتێک سەرکەوتنێکت بەدەستهێنا، جەژنێکی بچووکی تاکەکەسی بکە و خۆت هانبدە. لە خۆت سەخت مەگرە و خۆت خۆش بوێت.
بیانوو هێنان ڕێنەدراوە!
کاتێک دەتەوێت هەنگاو بنێیت لە ڕێگای خۆپاراستندا، پێویستە دەست لە بیانوو هێنان ڕابگریت و بڕوا بەمە بهێنیت کە چاودێریکردنی خۆت بۆ تەندروستی جەستە و ڕۆحت پێویستە. لە بەردەوامیدا ئاماژە بۆ باوترین بیانووەکان دەکەین کە خەڵک بۆ خۆپاراستن لە چاودێریکردنی خۆیان بەکاریان دەهێنن.
١. من کاتم بۆ ئەم کارانە نییە
قبووڵ بکە کە ئەنجامدانی زۆرێک لەو کارانەی لە سەرەوە ناومان بردووە، کاتی زۆر کەمت لێدەگرن. بۆیە درێژبوونی کاتیان مەکە بیانوو. بە ڕاستی وەڵامی ئەم پرسیارە بدەوە: «هەموو ڕۆژێک چەند کاتژمێر لە ئینترنێت یان بەردەم تەلەفزیۆن کات بەسەر دەبەیت؟» لێکۆڵینەوەکان گەیشتوونەتە ئەو ئەنجامەی کە خەڵک لە ڕۆژێکدا زیاتر لە چوار کاتژمێر تەلەفزیۆن تەماشە دەکەن و زیاتر لە دوو کاتژمێر لەسەرهێڵن! بۆیە دەگەینە ئەو ئەنجامەی کە کاتت هەیە، بەڵام ناتەوێت بیبەخشی بۆ چاودێریکردنی خۆت.
ئەنجامدانی بەشێکی زۆری ئەم کارانە تەنیا ٣٠ خولەک لە ٢٤ کاتژمێری ڕۆژ و شەوت لێدەگرێت. هەندێک لەم کارانە وەک هەناسەدان، خواردنەوەی پەرداخێک ئاوی زیاتر لە ڕۆژدا، میهرەبانی لەگەڵ خۆت و... هیچ کاتێکت لێناگرێت. بۆیە بۆ باشترکردنی تەندروستی جەستەیی و دەروونیت دڵنیابە لە دروستکردنی ئەم خووانە لە خۆتدا.
٢. من پێویستم بەم کارە لاکچرییانە نییە
کێشەکە ئەوەیە کە بەداخەوە زۆرێک لە خەڵک خۆپاراستن وەک کارێکی لاکچری دەزانن کە تایبەتە بە بێکارەکان. دڵنیابە ئەگەر ئێستا چاودێری خۆت نەکەیت، ڕۆژێک کە زۆر دەرەنگ دەبێ، پەشیمان دەبیتەوە. ئەم بابەتە دەبێتە هۆی ئەوەی ناچار بیت لە داهاتوودا کات و تێچووی زۆر بۆ تەندروستیت خەرج بکەیت، بەڵام ئەوکات کار لە کار ترازاوە.
٣. زۆر ماندووم و حەز ناکەم ئەم کارانە بکەم
کاتێک لە سەر کار دەگەڕێیتەوە، حەزت لەوە نییە کتێب بخوێنیتەوە یان کارێکی داهێنەرانە ئەنجام بدەیت. ئەگەر وا بێت، هیچ کێشەیەکی نییە. لەبری ئەوە بۆ ماوەیەک مات بە. ئەم کارەش جۆرێکە لە خۆپاراستن. تۆ لە ڕۆژێکدا هەوڵێکی زۆرت داوە، بۆیە ئێستا کە گەڕاویتەوە ماڵ و زۆر ماندوویت، مافی خۆتە کە کاتژمێرێک پشوو بدەیت. کاتێک لە خەو هەڵدەستیت، وزەت بە جوانی زیاد دەکات.
٤. ئەم کارانە زۆر سەختن
خەڵک بە بیانووی ئەوەی کە ئەنجامدانی کارەکانی خۆپاراستن قورسن، ناچنە ئەم ڕێگایە، بەڵام وەک لە سەرەوە ئاماژەمان پێکرد، ئەنجامدانی ئەم کارانە ئاسانترە لەوەی کە تۆ بیری لێدەکەیت.
قسەی کۆتایی
بۆ ئەوەی باوک، دایک، خوشک، برا، کارمەند و... باشتر بیت، پێویستە وزەت هەبێت، بە خۆت ڕابگەیت، تەندروست بیت، ستڕێست کەم بکەیتەوە و بە یەک قسە بیر لە خۆت بکەیتەوە. دەتوانیت بە ڕێگەی خۆپاراستن یارمەتی باشترکردنی دۆخی جەستەیی و ڕۆحیت بدەیت. بەڵام نابێت سەیری خۆپاراستن بکەیت وەک ئەرکێک و کارێکی ناچاری، بەڵکو پێویستە وەک دەرفەتێک بۆ زیادکردنی تەندروستی جەستە و ڕۆح خۆت لێی سەیر بکەیت. لەبەر ئەوەی چاودێریکردنی خۆت ڕۆڵێکی گرنگی لەسەر جەستە و مێشک هەیە، ئەنجامدانی ژمارەیەکی زۆر لەم ڕاهێنانانە یان کاتی زۆر کەمت لێدەگرێت یان هیچ کاتێکت لێناگرێت. بۆیە لەبری بیانوو هێنانەوە، هەر لەمڕۆوە چەند نموونەیەک لەو ڕاهێنانانەی لەم وتارەدا ناومان بردن، ئەنجام بدە. لە بەشی کۆمێنتەکاندا پێمان بڵێ کە بۆ چاودێریکردنی خۆت چ دەکەیت؟
سەرچاوە:
بارکردنی سەرنجەکان...