ئاوهێنان به گۆزە

ئاوهێنانی کچان به گۆزەی سەرشان

کانی؛ گۆرانی و شانۆی کچان

کانی و ئاو تەنیا شوێنێک نەبوو بۆ پڕکردنەوەی گۆزە، بەڵکو کۆبوونەوەیەکی کۆمەڵایەتی و دەروونی بوو. کچان لەوێ کۆدەبوونەوە، گۆرانی و لاوکیان دەگوت، بە نهێنی، به خەم و خۆشییەکانی یەکتریان دەزانی و یارمەتی یەکتریان دەدا. دەنگی ئاوی کانی تێکەڵ بە دەنگی پێکەنین و گۆرانی کچان دەبوو و ئاهەنگێکی سروشتی و دڵنشین لە دۆڵ و دەشتەکاندا دروست دەکرد.

گۆزە؛ هێمای بەرگری، هاوسەنگی و خاوێنی

هێنانی ئاو بە گۆزە لە سەر شان، هێمای هێز، هاوسەنگی و نەرمیی کچی کورد بوو. گۆزەی پڕ لە ئاو لە سەر شانی کچێکدا کە بە نەرمی و شانازییەوە هەنگاوی دەنا، وەک تابڵۆیەکی هونەری وێنە دەکرا. ئاو هێمای ژیان و خاوێنییە و کچیش هەڵگری ئەم ژیانە بوو بۆ ناو ماڵ. ئەم دیمەنە لە زۆرێک لە شێعر و گۆرانییەکانی فۆلکلۆری کوردیدا وەک هێمای جوانی، پاکداوێنی و ئەوین بەکار هاتووە.

کانی و چیرۆکی خۆشەویستی

لە فۆلکلۆری کوردیدا، کانی تەنیا شوێنی کچان نەبوو، بەڵکو شوێنی چاوپێکەوتنی دڵداانیش بوو. لاوان چاوەڕێ دەبوون تا کچان بۆ ئاوهێنان بێن و بە بیانووی داواکردنی ئاو یان یارمەتیدانی هەڵگرتنی گۆزە، دەیانویست قسەیان لەگەڵ بکەن. ئەمەش بووە سەرچاوەیەکی دەوڵەمەند بۆ دروستبوونی لاوک و چیرۆکی خۆشەویستی لە نێوان کچ و کوڕی گونددا کە لە زۆرێک لە بەیت و گۆرانییەکاندا جێی خۆی گرتووە. هەروەها زۆر جاریش ئاکامی ئەو هاوڕێی‌یە، دامەزرانی خۆشەویستی بۆ بنیاتنانی ژیانی هاوبەشی لە داهاتوودا بوو.

کۆتایی

ئەگەرچی ئەمڕۆ بە هاتنی ئاوی کەرەستە و لوولەکان، ئەم ماندووبوونە فیزیکییە کەم بۆەتەوە و گۆزەی گڵین جێگەی خۆی بە دەفری پلاستیک و کانزایی داوە، بەڵام وێنەی کچی کورد بە گۆزەی ئاو لە سەر شانی، هەتا هەتایە وەک یەکێک لە جوانترین دیمەنەکانی فۆلکلۆر و ناسنامەی کولتووری کوردستان لە یادەوەری نەتەوەیی، وێژە و هونەری کوردیدا زیندووە. ئەو دابە نەک تەنیا ئاوی ژیانی بەخشییە ماڵەکان، بەڵکو ڕۆحی فۆلکلۆر و هونەری کوردیشی تێر و تەسەل کرد.